Jesteś tutaj: Start / Gmina / Herb Gminy Kije

Herb Gminy Kije

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF

Herb Gminy KijeProjekt Herbu Gminy Kije Opis wraz z uzasadnieniem ? załącznik nr 2 do uchwały Nr XIW04 Rady Gminy w Kijach z dnia 2 maja 2004 r. W świetle obowiązującego ustawodawstwa (?Ustawa o samorządzie terytorialnym? z 1990 r.) samorząd lokalny dysponuje możliwością posługiwania się herbem gminy jako całości, a  w  uzasadnionych wypadkach jeszcze herbem miejscowości stanowiącej siedzibę gminy. Herb w przyjętych wyobrażeniach wchodzi w  skład symboliki i  ceremoniału urzędowego, a wójt i rada gminy na podległym sobie terenie jest jego jedynym dysponentem. Źródłem herbu jest odpowiednia uchwa-ła rady gminy po zaopiniowaniu projektu przez odpowiednie instancje wskazane w wymienionej ustawie. Kije nie posiadają do tej pory udokumentowanej historycznej tradycji heraldycznej i  sfragistycznej. Oznacza to, że Kije ani żadna inna miejscowość z obszaru obecnej gminy nie posiadały wcześniej herbu, jak również nie posługiwały się pieczęciami urzędowymi z jego wyobrażeniem. Jest to całkowicie zrozumiałe ? żadna to jest tarczę, godło w polu tarczy, jak niemniej zastosowane barwy, musimy obecnie stworzyć od podstaw. Wydaje się, że tworzony herb Gminy Kije musi uwzględnić kilka ważnych okoliczności, a mianowicie w pierwszym rzędzie powinien wynikać z bogatej przeszłości historycznej naszej osady i otaczających ją terenów. Niemniej istotnym może być współczesny charakter (fizjonomia) obszaru pod względem geograficznym, gospodarczym, kulturalnym etc., jak niemniej nazwa siedziby i całej gminy, by wymienić ważniejsze. Zgodnie z zasadami heraldycznymi herb taki musi być w formie maksymalnie prosty, komunikatywny i w swej symbolice zdecydowanie odróżniać od herbów miejscowości i jednostek samorządowych pobliskich obszarów i całego kraju. Sięgnąć musimy zatem do najstarszych, wczesnośredniowiecznych dziejów naszej miejscowości, gdy działa tu kasztelania książęca z grodem i kolegiatą. Od XIII w. z tych miejscowości nie miała charakteru miejskiego, a w przypadku osad wiejskich na badanym obszarze z reguły nie odnotowujemy żadnych tradycji heraldycznych. W rezultacie współczesny herb Gminy Kije, 10 nazywana była kasztelanią Czechowską ? jej początki i funkcjonowanie w przedrozbiorowej Rzeczypospolitej wyczerpująco opisał Prof. Władysław Pałucki. Pierwotne stosunki własnościowe i  organizacja kasztelanii oparte były na osadnictwie rycerskim (tzw. Praedium militare), a zdecydowanie wyróżnia się jeden ród rycerski, który zaznaczył wieloma nazwiskami swą obecność na omawianym obszarze, a mianowicie ród Jelitczyków, oczywiście herbu Jelita. Wymienić tu warto komesa Tomisława z Mokrska, Staszka Jelitkę, Floriana Mokrskiego, Stanisława Mokrskiego, Klemensa Jelitkę i wielu innych. Brak jest monografii genealogiczno-historycznej rodu Jelitów, ale życiorysy wybitniejszych przedstawicieli można znaleźć w Polskim Słowniku Biograficznym. Byli oni kasztelanami wiślickimi, kasztelanami czechowskimi, biskupami krakowskimi. Herbu Jelita używała też drobniejsza szlachta ? rycerstwo z okolic Kij, jak Czechowscy, Borczyńscy, Dziwiszowie, Sancygniowscy i Kliszowscy. Wszyscy oni pieczętowali się herbem Jelita, przedstawiający na tarczy w polu czerwonym trzy skrzyżowane złote kopie (w niektórych wersjach czarne), środkowa ostrzem w dół, boczne ostrzami ukośne do góry. Nad tarczą usytuowany był klejnot przedstawiający wychylonego do połowy w bocznym profilu kozła. Stąd inne historyczne określenie herbu ? Koźlerogi. Nasz znakomity dziejopisarz XV wieku Jan Długosz jako pierwszy dał nam heraldyczny opis tego herbu w swoich ?Clenodia seu insygnia?. Jan Długosz przytoczył też w  innym miejscu (?Roczniki?) interesującą opowieść z  morałem o  okolicznościach powstania tego herbu, gdy rycerz, niejaki Florian Szary przeszyty w bitwie pod Płowcami w 133 lr. stoczonej z Krzyżakami trzema włóczniami otrzymuje nowy herb Jelita w miejsce dotychczas posiadanego Koźlerogi. Jest to do dziś funkcjonująca legenda herbowa, warta przytoczenia za brzmieniem ?Roczników?. ?Nazajutrz jak tylko dzień zaświtał, król [Władysław Łokietek] udał się na pobojowisko dla pozbierania ciał rycerzy poległych i przypatrzenie się tak sromotnej a strasznej nieprzyjaciół klęsce. A gdy oglądał i rozpoznawał zwłoki pobitych, natrafił na jednego ze szlachty, który w walecznej rozprawie skłuty włóczniami, ległszy żywo między trupy, wyciekające z łona swego wnętrzności wpychał rękoma obiema do brzucha. Był to Florian nazwiskiem Szary. Król zastanowiwszy się nad nim, tknięty litością rzekł do towarzyszącej mu drużyny: Jak ciężką mękę ponosi ten nasz rycerz! Na co on, zebrawszy siły, odpowiedział: Sroższa jest nierównie męka znosić złego w jednej wsi sąsiada, jakiego ja wycierpia-łem. Zaczem na to król: Bądź dobrej myśli. Jeżeli się z tej rany wyleczysz, uwolnię cię moją łaską od tak złego sąsiedztwa! A gdy go podjęto i troskliwymi staraniami do zdrowia przywrócono, król dal mu hojne zaopatrzenie, a domowi jego noszącemu w herbie trzy włócznie przydał dla owego wydarzenia nowa nazwą ? Jelita, zarzuciwszy dawną ? Koźlerogi?. Tyle dziejopisarz, ale być może ów rycerz pochodził z okolic Kij i był protoplastą dziedziców na pobliskim Mokrsku, Korytnicy, Kliszowie. Zasłużony badacz kultury ludowej tych okolic, proboszcz kijski ks. Władysław Siarkowski stwierdził podobną w treści legendę na terenie Czechowa, a historyk i badacz regionalny z przełomu XIX i XX w. Michał Rawita Witanowski, który kilkakrotnie zwiedzał Kije i opisał je 11 około 1903 r., zaobserwował żywą jeszcze (chociaż nie wiadomo od jakiego czasu i na jakim tle powstałą) tradycję czczenia zwycięstwa pod Grunwaldem w  praktykach kościelnych parafii Kije. Dziś te tradycje musimy uznać za zaginione. Z tych tradycji można z powodzeniem wywieść i  skomponować herb naszej gminy. Warto tu zaznaczyć wstępnie, że godło Jelita występuje w pełni lub częściowo w herbach innych miejscowości, jak Tomaszów Lubelski, Kraśnik, Zamość, Józefów k. Biłgoraja i Zwierzyniec. Jest to rezultat funkcjonowania tam Ordynacji Zamoyskiej. Aby tworzony herb zdecydowanie odróżniał Gminę Kije od innych należy zatem wprowadzić niezbędne elementy odróżniające. Proponujemy w pierwszym rzędzie zielone tło pola tarczy jako najbardziej odpowiednie, a nie występujące w innych odmianach herbu. Zieleń symbolizuje bogactwo, dostatek, spokój, harmonię, płodność przyrody i wreszcie, co istotne, poszanowanie władzy, lojalność etc. Zdecydowanie Kije wyróżniać będą inicjały G i K ? Gmina Kije, rozmieszczone symetrycznie z obu stron godła w tarczy. Byłby to zatem herb częściowo mówiący. Wysoce właściwym wydaje się wreszcie symbol trzech skrzyżowanych włóczni. Włócznia, zanim zastąpił ją miecz, stanowiła najstarszy znak władzy i  oznaczała służbę rycerską z pełnym poświęceniem dla władcy. Skrzyżowanie elementów zapewniało ochronę właściciela znaku przed różnymi przeciwnościami losu. Należy podkreślić, że w całym obecnym województwie świętokrzyskim, a  nawet na obszarze między Wisłą a Pilicą nie występuje taka odmiana omawianego herbu, a wprowadzona symbolika barw oraz ścisły związek z miejscową tradycją i inicjały zapewniają pełną identyfikację herbu gminy Kije. Ponadto do tradycji całego regionu należą herby mówione ? Szydłowca, Koń-skich, Radomia, Białaczowa czy Kielc. Na podstawie herbu zgodnie z  ustawą można używać także sztandar ? flagę gminy, Proponuje się flagę barwy zielonej z umieszczonym centralnie godłem Jelita z inicjałami. Projekt wraz z graficznym wyobrażeniem herbu oraz flagi przedstawiamy w za-łączeniu. Najogólniej herb taki pod względem pochodzenia i charakteru możemy określić jako rycerski. Taki też charakter mają herby sąsiedzkich miast i gmin, by wymienić Ję-drzejów, Pińczów, Sobków. Jego symbolika i charakter wypływa zatem z istotnych tradycji historycznych, a zarazem odpowiada charakterowi heraldyki samorządowej ca-łego regionu Ponidzia, w którym usytuowane są Kije. Heraldycznie opis przedstawionego i uzasadnionego herbu Gminy Kije brzmi następująco: Na tarczy w polu zielonym trzy kopie ze złotymi grotami w rozstrój, środkowa w słup na opak, grotem w dół, boczne kopie na ukos grotami do góry, pomiędzy złotymi inicjałami z boków: G oraz K. Opis flagi Gminy językiem heraldycznym da się sformułować następująco: W polu zielonym trzy kopie ze złotymi grotami w rozstrój, środkowa w słup na opak, grotem w dół, boczne kopie na ukos grotami do góry, pomiędzy złotymi inicjałami z boków: G oraz K.


Dr Lech Stępkowski